آلات موسیقی

راهنمای خرید و معرفی ۶ مدل کمانچه برای افراد مبتدی تا حرفه‌ای

هنگام خرید کمانچه چه نکاتی را باید رعایت کنیم؟

کمانچه سازی آرشه‌ای زهی از موسیقی ایران است، شکم، دسته، سر و پایه‌ای که روی زمین یا زانوی نوازنده قرار می‌گیرد، اجزای آن را تشکیل می‌دهند. گونه‌ای از کمانچه‌ی پشت باز وجود دارد که در میان مردمان لر نواخته می‌شود و به “تال” معروف است.

مروری بر پیشینه‌ی تاریخی کمانچه

در کتاب موسیقی‌الکبیر، تالیف ابونصر فارابی از کمانچه نام‌برده شده، وی در کتابش معادل عربی کمانچه یعنی “رباب” را به کار برده است. کمانچه در ادوار صفویه و قاجار در زمره‌ی سازهای اصلی موسیقی ایران قرار داشته است، کمانچه در آذرماه سال ۱۳۹۶ در سازمان یونسکو ثبت جهانی شد.

شکل ظاهری کمانچه

کاسه‌ی کروی و توخالی کمانچه از چوب توت به صورت ترکه‌ای که متشکل از تکه‌های چوب در کنار هم است، ساخته می‌شود، قطع کوچکی از آن در جلو به دهانه اختصاص دارد که روی آن پوست کشیده می‌شود. روی پوست، خرکی مشابه خرک تار البته نه به صورت کامل، عمود بر سیم‌ها قرار گرفته است.

دسته‌ی کمانچه، لوله‌ای توپر است که به شکل مخروط وارونه خراطی شده، قسمت انتهای بالایی لوله توخالی است و در طرف جلو دارای شکاف است که نقش جعبه‌ی گوشی را ایفا می‌کند.

دسته‌ی ساز پرده ندارد، جعبه‌ی گوشی‌ها در سرساز واقع شده‌اند، در دو طرف آن دو گوشی تعبیه شده و یک قبه که در بالای جعبه خودنمایی می‌کند، ۸۰ سانتی‌متر طول ساز تا قبه است.

این ساز در گذشته سیم‌گیر نداشته و سیم‌ها به صورت مستقیم به ساز متصل می‌شدند، پس از ورود ویلن به ایران، پیچ‌های کوچک تنظیم کوک آن که موسوم به تاندور هستند به کمانچه اضافه شد و کوک ساز برای نوازنده آسان و دقیق‌تر شد، در ابتدا سیم‌های این ساز از ابریشم یا روده‌ی تابیده حیوانات ساخته می‌شد که قادر نبود در حد انتظار کوک شود، در ادامه مسیر تغییر و تحول، سیم‌های ویلن جایگزین سیم کمانچه شد.

کمانچه از سازهای زهی کششی است و ۴ سیم دارد، البته در اول دارای ۳ سیم بوده که به تبعیت از ویلن سیم چهارم به آن اضافه شد، سیم‌های کمانچه در طول ساز گسترش دارند و صدایی خوش و دلکش تولید می‌کنند، منتها قدری تودماغی است.

شیوه‌ی نواختن کمانچه

پایه‌ی کمانچه روی زمین، صندلی یا زانوی نوازنده که نشسته است، قرار می‌گیرد و به وسیله‌ی آرشه یا کمان نواخته می‌شود، هنگام اجرا، ساز مقداری حول محور خود می‌چرخد و همین قابلیت باعث می‌شود که آرشه آسان‌تر با سیم‌ها در تماس باشد.

این ساز زهی ایرانی به طور قائم در دست چپ قرار می‌گیرد و انگشتان نوازنده روی سیم می‌لغزند، آرشه هم با دست راست روی سیم کشیده می‌شود.

اجزای کمانچه و عملکرد آنها

  • کاسه: کاسه‌ی کمانچه به دو شکل کروی و مخروط ناقص یا پشت‌باز ساخته می‌شود، نوع اخیر که بیشتر در لرستان نواخته می‌شود، صدایی پرقدرت و شفاف دارد. جنس کاسه‌ی پشت باز از توت و به صورت یک تکه است.
  • کاسه‌ی کروی، یک تکه و ترکه‌ای است، قطر بیرونی کاسه‌ی ساز معمولا ۲۰ سانتی‌متر است، ولی اندازه‌ی کاسه‌ی آن در نقاط مختلف، متفاوت است، برای مثال، کاسه‌ی کمانچه‌ی ترکمن‌ها کوچک است.
  • دسته: دسته‌ی کمانچه که از چوب گردو است بر خلاف کاسه معمولا به یک شکل ساخته می‌شود و این شکل عمدتا مخروط ناقص است. قطر در شیطانک ۳۷ و در محل پیوستن به کاسه ۳۱ میلی‌متر است، طول دسته هم ۳۱ سانتی‌متر می‌باشد.
  • ۴ سیم کمانچه از شیطانک، روی دسته و کاسه عبور می‌کنند و در نهایت به سیم‌گیر متصل می‌شوند.
  • پوششی از پوست ماهی، آهو یا پوست شکم گاو روی دهانه‌ی کمانچه کشیده می‌شود، سیم‌ها با فشار خرک روی پوست می‌چسبند و پایه‌ای که در قسمت سیم‌گیر به کاسه وصل است، روی پای نوازنده آرام می‌گیرد.
  • آرشه یا کمان از یک چوب به طول ۶۰ سانتی‌متر و جنسی از دم اسب ساخته می‌شود.
  • کاسه‌ی طنینی کروی شکل و توخالی است، در قسمت بالای آن دهانه‌ای باز تعبیه شده که پوست روی آن کشیده می‌شود و خرک روی پوست قرار می‌گیرد، قسمت خارجی کاسه‌ی طنینی با صدف یا استخوان تزئین می‌شود.
  • پوست کمانچه: پوستی که روی دهانه‌ی کمانچه کشیده می‌شود، از قسمت نازک پوست چهارپایانی مثل، آهو، بره و بز است.
  • خرک کمانچه: جنس خرک از چوب یا استخوان است که دارای ۴ سانتی‌متر طول و ۲ سانتی‌متر ارتفاع است و روی کاسه قرار می‌گیرد. برای اینکه طول سیم اول کمتر و طول سیم چهارم بیشتر باشد، خرک را مقداری کج قرار می‌دهند. کار شیارهای روی خرک ثابت نگه‌داشتن فاصله‌ی سیم‌هاست.
  • دسته: این بخش از کمانچه که به شکل مخروط وارونه و به طول ۲۵ سانتی‌متر و قطر ۳ سانتی‌متر ساخته می‌شود، از یک سو به کاسه و از سوی دیگر به سرپنجه منتهی می‌شود.
  • سرپنجه‌ی کمانچه: این قسمت که جنسی از چوب دارد در ابتدای دسته تعبیه شده است، سطح رویی آن توخالی است و ۴ گوشی به حالت ۲ به ۲ در طرفین آن نمایان هستند، زایده‌ای موسوم به صراحی، تاج یا تنگ در قسمت بالایی سرپنجه طول ساز را بیشتر می‌کند.
  • گوشی‌ها: ۴ عدد گوشی از جنس چوب که برابر با تعداد سیم‌های کمانچه هستند، به شکل میخ‌های سرپهن، ۲ به ۲ در دو طرف سرپنجه قرار می‌گیرند.
  • شیطانک: چوب یا استخوان باریک و کم ارتفاعی که میان سرپنجه و دسته جا می‌گیرد و سیم‌ها از روی آن عبور کرده و به گوشی‌ها می‌رسند، شیطانک نام دارد.
  • سیم‌گیر: این قسمت از ساز، قطعه‌ای کوچک از چوب یا فلز است که در آخر بدنه‌ی کاسه قرار می‌گیرد و یک سر سیم به آن گره زده می‌شود.
  • خصوصیات پوست کمانچه: پوست عاملی مهم و اثرگذار در صدادهی کمانچه است، پوست کهنه‌ که مرغوبیت بیشتری برای استفاده در کمانچه دارد این‌گونه شناخته می‌شود:
    • در مقایسه با پوست تازه، تیره‌تر است.
    • اگر پوست تازه خیس شود بوی بدی از آن متصاعد می‌گردد، در حالی که پوست کهنه بو ندارد یا اگر هم داشته باشد، بسیار اندک است.
    • با کشیدن ناخن روی پوست تازه، رد سفیدی به جا می‌ماند، اما پوست کهنه این طور نیست.

نکات زیر هم برای آگاهی و انتخاب بهتر یادآوری می‌گردد

  • جنس چوب: کمانچه باید از چوب درخت توت یا گردو ساخته شود، البته چوب توت ترجیح دارد. سن چوب و خشکی آن تاثیر به سزایی در صدادهی ساز دارد.
  • کیفیت و چگونگی ساخت: سطح بیرونی کمانچه باید صاف و خوب پرداخت شده باشد، ایراد عمده‌ای در ظاهر و بدنه‌ی ساز به چشم نخورد، اتصالات قسمت‌های مختلف ساز معیوب نباشد، آنچه در خرید کمانچه باید برای شما مهم باشد، کیفیت، رفع نیاز و انتظار است، تنها ظاهر زیبا یا مارک و برند ملاک نیست.
  • دسته‌ی ساز: تناسب وزن و تعادل دسته که از چوب گردو یا آبنوس تهیه می‌شود با کاسه‌ی کمانچه، نشانه‌ی کیفیت دسته است.
  • تراش مناسب: تراش و پرداخت یک‌دست در هر دو مدل یک‌تکه و ترکه‌ای کمانچه، فوق‌العاده مهم است، نباید هیچ اثر و نشانی از چسب یا اتصالات اضافی و نامرغوب در سطح ساز مشاهده شود. صافی و یک‌نواختی کاسه‌ی ساز به معنی تراشیدن درست آن است.
  • جنس سیم‌ها: توصیه می‌شود هنگام خرید جنس و کیفیت هر چهار سیم کمانچه را بررسی نمایید.
  • قیمت کمانچه: هریک از مواردی که در مباحث این مطلب بیان شد، می‌توانند بر قیمت تمام شده‌ی کمانچه تاثیر داشته باشند، اما آنچه تعیین کننده‌ی خرید شماست، نیاز و بودجه است.

همه نکات ذکر شده در این مقاله هنگام انتخاب کمانچه مناسب اهمیت دارند. رعایت همه این نکات ممکن است سخت به نظر برسد، به همین دلیل در ادامه مطلب، ۶ کمانچه ارزان، باکیفیت و محبوب را برای شما آماده کرده‌ایم. این کمانچه‌ها امتحان خود را بارها پس داده و رضایت هنرجوها را جلب نموده‌اند. با کلیک روی تصویر و یا دکمه زیر هر محصول می‌توانید وارد سایت دیجی‌کالا شده و محصول را به صورت اینترنتی سفارش دهید.


کمانچه نریمان مدل Gerdo98

کمانچه نریمان مدل Gerdo98

مشخصات

  • ابعاد
    ۷۵ * ۲۱ * ۱۷ سانتی‌متر
  • وزن
    ۱.۵ گرم
  • جنس کاسه
    گردو
  • نوع کاسه
    ترکه‌ای
  • جنس پوست
    پوست صنعتی
  • طول شیطانک تا خرک
    ۳۵۰ میلی‌متر
  • جنس شیطانک
    پلاستیک
  • عرض شیطانک
    ۳ میلی‌متر
  • جنس موی آرشه
    مصنوعی
  • جنس خرک
    چوب
  • جنس گوشی‌ها
    چوب گردو
  • ویژگی های ساز
    آرشه
  • اقلام همراه
    کاور , ارشه

مشاهده قیمت روز، تصاویر بیشتر و خرید

کمانچه حسام حاتمی مدل یک مهر

کمانچه حسام حاتمی مدل یک مهر

مشخصات

  • ابعاد
    ۷۲x19x17 سانتی‌متر
  • وزن
    ۱.۴ گرم
  • جنس کاسه
    گردو
  • نوع کاسه
    ترکه‌ای
  • جنس پوست
    بره تودلی درجه ۱
  • طول شیطانک تا خرک
    ۳۴۰ میلی‌متر
  • جنس شیطانک
    آبنوس
  • عرض شیطانک
    ۲۵ میلی‌متر
  • جنس موی آرشه
    دم اسب
  • جنس خرک
    افرا
  • جنس گوشی‌ها
    گردو
  • سایر مشخصات
    بسیار خوش صدا با صدایی رسا و بلند و استانداردتزئینات رو دسته رزوود

مشاهده قیمت روز، تصاویر بیشتر و خرید

کمانچه خیام مدل ۴۰ ترک

کمانچه خیام مدل 40 ترک

مشخصات

  • ابعاد
    ۶۰x15x10 سانتی‌متر
  • وزن
    ۱ گرم
  • جنس کاسه
    آزاد – گردو
  • نوع کاسه
    ترکه‌ای
  • جنس پوست
    پوست بره تودلی
  • جنس شیطانک
    استخوان
  • جنس گوشی‌ها
    گردو
  • اقلام همراه
    – آرشه- کاور

مشاهده قیمت روز، تصاویر بیشتر و خرید

کمانچه میرعماد مدل دو مهر

کمانچه میرعماد مدل دو مهر

مشخصات

  • ابعاد
    ۷۳x17x17 سانتی‌متر
  • وزن
    ۱.۲۰۰ گرم
  • جنس کاسه
    توت پیوندی رگه درشت
  • نوع کاسه
    پشت باز
  • جنس پوست
    بره تودلی درجه ۱
  • طول شیطانک تا خرک
    ۳۴۰ میلی‌متر
  • جنس شیطانک
    چوب گردو
  • عرض شیطانک
    ۲۰ میلی‌متر
  • جنس موی آرشه
    دم اسب
  • جنس خرک
    افرا
  • جنس گوشی‌ها
    گردو
  • ویژگی های ساز
    مهر سازنده
  • اقلام همراه
    شناسنامه سازکاورآرشهکالیفون

مشاهده قیمت روز، تصاویر بیشتر و خرید

کمانچه نریمان مدل GR کد ۰۸

کمانچه نریمان مدل GR کد 08

مشخصات

  • ابعاد
    ۷۵x21x21 سانتی‌متر
  • وزن
    ۱.۵ گرم
  • جنس کاسه
    گردو
  • ویژگی های ساز
    آرشه
  • اقلام همراه
    آرشه و کاور ابر دار همراه ساز می باشد

مشاهده قیمت روز، تصاویر بیشتر و خرید

کمانچه نریمان مدل آبنوس سوخته نگاری کد ۰۲۲

کمانچه نریمان مدل آبنوس سوخته نگاری کد 022

مشخصات

  • ابعاد
    ۷۲x20x20 سانتی‌متر
  • وزن
    ۱۲۰۰ گرم
  • جنس کاسه
    گردو
  • نوع کاسه
    ترکه‌ای
  • جنس پوست
    طبیعی
  • جنس شیطانک
    استخوان
  • جنس گوشی‌ها
    گردو
  • اقلام همراه
    کاور ابردار ،آرشه و کلیفون دارد.

مشاهده قیمت روز، تصاویر بیشتر و خرید

کمانچه میرعماد مدل ۲ مهر

کمانچه میرعماد مدل  2 مهر

مشخصات

  • ابعاد
    ۷۵x16x16 سانتی‌متر
  • وزن
    ۱.۲۰۰ گرم
  • جنس کاسه
    زبانگنجشک
  • نوع کاسه
    پشت باز
  • جنس پوست
    بره تودلی درجه ۱
  • طول شیطانک تا خرک
    ۳۴۰ میلی‌متر
  • جنس شیطانک
    چوب گردو
  • عرض شیطانک
    ۲۰ میلی‌متر
  • جنس موی آرشه
    دم اسب
  • جنس خرک
    افرا
  • جنس گوشی‌ها
    گردو
  • ویژگی های ساز
    مهر سازنده
  • اقلام همراه
    شناسنامه ساز آرشهکاور کلیفون

مشاهده قیمت روز، تصاویر بیشتر و خرید

کمانچه نریمان مدل آبنوس سوخته نگاری کد ۰۲۱

کمانچه نریمان مدل آبنوس سوخته نگاری کد 021

مشخصات

  • ابعاد
    ۷۲x20x20 سانتی‌متر
  • وزن
    ۱.۲۰۰ گرم
  • جنس کاسه
    گردو
  • نوع کاسه
    ترکه‌ای
  • جنس پوست
    طبیعی
  • جنس شیطانک
    استخوان
  • جنس گوشی‌ها
    گردو
  • اقلام همراه
    همراه با هارد کیس سبک و محکم ، یک عدد آرشه و یک عدد کلیفون مخصوص آرشه
  • سایر مشخصات
    طرح ویژه مدل آبنوس آمیخته با هنر سوخته نگاری

مشاهده قیمت روز، تصاویر بیشتر و خرید

کمانچه مدل تک مهر ویژه

کمانچه مدل تک مهر ویژه

مشخصات

  • ابعاد
    ۷۵x21x17 سانتی‌متر
  • وزن
    ۱.۵ گرم
  • جنس کاسه
    گردو
  • نوع کاسه
    ترکه‌ای
  • جنس پوست
    طبیعی
  • طول شیطانک تا خرک
    ۳۵۰ میلی‌متر
  • جنس شیطانک
    پلاستیک
  • عرض شیطانک
    ۳ میلی‌متر
  • جنس موی آرشه
    مصنوعی
  • جنس خرک
    چوب
  • جنس گوشی‌ها
    گردو
  • ویژگی های ساز
    آرشه
  • اقلام همراه
    آرشه و سافت کیس

مشاهده قیمت روز، تصاویر بیشتر و خرید

کمانچه نریمان مدل آبنوس کد ۰۸۹

کمانچه نریمان مدل آبنوس کد 089

مشخصات

  • ابعاد
    ۷۲x25x25 سانتی‌متر
  • وزن
    ۱۵۰۰ گرم
  • جنس کاسه
    گردو
  • نوع کاسه
    ترکه‌ای
  • جنس پوست
    پوست طبیعی
  • طول شیطانک تا خرک
    ۳۲ میلی‌متر
  • جنس شیطانک
    استخوان
  • جنس موی آرشه
    الیاف دم اسب مصنوعی
  • جنس خرک
    چوب
  • جنس گوشی‌ها
    گردو
  • ویژگی های ساز
    مهر سازنده
  • اقلام همراه
    همراه با هارد کیس و آرشه
  • سایر مشخصات
    همراه با هارد کیس محکم و سبک طرح سازموسیقی ،کلیفون و آرشه تقدیم میگردد

مشاهده قیمت روز، تصاویر بیشتر و خرید

کمانچه مدل خالقی دو مهر ویژه سفارشی

کمانچه مدل خالقی دو مهر ویژه سفارشی

مشخصات

  • ابعاد
    ۶۸x28x28 سانتی‌متر
  • وزن
    ۱.۵ گرم
  • جنس کاسه
    چوب توت کهنه
  • نوع کاسه
    ترکه‌ای
  • جنس پوست
    بره تودلی طبیعی درجه یک
  • جنس شیطانک
    استخوان
  • جنس موی آرشه
    طبیعی
  • جنس گوشی‌ها
    چوب گردو
  • اقلام همراه
    کاور و آرشه
  • سایر مشخصات
    این مدل دو مهر ویژه سفارشی هست که از چوب کهنه و متریال درجه یک ساخته شده و با مدل ساده فرق دارد

مشاهده قیمت روز، تصاویر بیشتر و خرید

در این مطلب با نکات مهم و اساسی هنگام خرید کمانچه آشنا شدیم، با رعایت این نکات می‌توانید یک کمانچه متناسب با سطح مهارت خود انتخاب کرده و همیشه از نواختن این ساز خوش صدا لذت ببرید.

در ادامه بخوانید: راهنمای خرید اینترنتی تار

هر نوع سوال، پیشنهاد و یا انتقادی دارید، آن را در بخش دیدگاه‌های همین مطلب با ما در میان بگذارید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا